Slim energie gebruiken: zo gebruik je stroom op gunstige momenten
We letten steeds meer op hoeveel energie we gebruiken. Maar in ons energiesysteem met steeds meer energie van de zon en wind wordt het ok steeds belangrijker wanneer we elektriciteit gebruiken. Op sommige momenten is er veel duurzame elektriciteit beschikbaar. Terwijl bedrijven en huishouden juist massaal stroom vragen op andere momenten, terwijl het elektriciteitsnet al zwaar belast is. Door een deel van je verbruik te verschuiven kun je beter gebruikmaken van beschikbare duurzame stroom en helpen pieken te beperken. Zo helpt je mee om het stroomnet optimaal te gebruiken en gebruik je slimmer stroom, ook als je zelf geen zonnepanelen hebt.
Wat betekent slim energie gebruiken?
Als je niet alleen kijkt naar hoeveel stroom een apparaat gebruik, maar ook naar wanneer het die elektriciteit gebruikt, kun je slim energie gebruiken. Sommige apparaten moeten gewoon aanstaan. Een koelkast, verlichting of je computergebruik kun je meestal niet uren uitstellen. Maar dat geldt niet voor andere verbruikers in je huis, zoals de wasmachine, vaatwasser, elektrische auto of het buffervat voor warm water. Daarbij is het vaak mogelijk flexibeler te zijn. Juist bij zulke apparaten kun je je stroomgebruik verschuiven zonder gemak en comfort in te leveren.
Mascha Bongenaar
7 oktober 2026
Waarom is het ene moment duurzamer dan het andere?
Elektriciteit wordt in Nederland steeds vaker opgewekt met zon en wind. Maar die bronnen leveren niet op ieder moment evenveel stroom. Op een zonnige middag kan veel zonne-energie beschikbaar zijn, maar relatief weinig vraag. En dat terwijl in de vroege avond de vraag juist wel groot is. De belangrijkste piekperiode voor ons elektriciteitsnet ligt tussen 16.00 tot 21.00 uur volgens de Rijksoverheid. Als je ervoor kiest om grote stroomverbruikers buiten die piekmomenten te gebruiken, dan help je mee om de elektriciteitsvraag in Nederland beter over de dag te verspreiden.
Hoe weet je wat een goed moment is om stroom te gebruiken?
De uren tussen 16.00 en 21.00 uur zijn een handige algemene richtlijn om grote stroomverbruikers zoveel mogelijk te vermijden. Ook tussen 07.00 en 09.00 uur is het stroomverbruik vaak hoog. Maar van dag tot dag kan het gunstigste moment verschillen. Gelukkig zijn er apps en websites die je op weg helpen wanneer het gunstig is om je wasmachine, vaatwasser of elektrische auto te gebruiken. De app van Stedin eKlok is in heel Nederland te gebruiken en geeft met groen, oranje en rood aan of het op dat moment gunstig is om stroom te gebruiken of dat uitstellen verstandiger is. Wil je vooral rekening houden met de beschikbaarheid van duurzame elektriciteit? Kijk dan bijvoorbeeld naar het ‘groenste moment’ op het Nationaal Energie Dashboard, waarop aangegeven wordt wanneer naar verwachting veel elektriciteit uit zon en wind beschikbaar is.
Heb je een dynamisch energiecontract, dan kun je daarnaast naar de uur- of kwartierprijzen in de app van je energieleverancier kijken. Een lage prijs is vaak een teken van ruim aanbod, maar betekent niet automatisch dat het elektriciteitsnet op jouw locatie weinig belast is. Voor de meeste huishoudens is de vuistregel daarom eenvoudig: vermijd grote verbruikers tijdens de gebruikelijke ochtend- en avondpiek als je kunt, en gebruik een actueel hulpmiddel om een ander beter moment te kiezen.
Met welke apparaten begin je?
Begin niet met telefoonladers en lampjes. De meeste flexibiliteit zit bij apparaten die relatief veel vermogen vragen en gemakkelijk kunnen wachten, zoals:
- Elektrische auto: plan het laden overdag of later op de avond als dat kan.
- Warmtepomp of elektrische boiler: onderzoek of een voorraadvat op gunstige momenten kan worden opgewarmd.
- Vaatwasser en wasmachine: gebruik uitgestelde start of programmeerfunctie.
- Droger: gebruik de timer (maar minder vaak drogen bespaart uiteraard nog meer energie).
Heb je zonnepanelen, dan is er nog een extra reden om apparaten te verschuiven: je kunt meer van je eigen productie direct gebruiken. Lees ons artikel over zelf zonnestroom gebruiken.
Wat is het beste moment van de dag om stroom te gebruiken?
Er is niet één vast beste moment. Over het algemeen zijn de ochtendpiek en vooral de avondpiek minder gunstig, terwijl er op zonnige of winderige momenten juist veel duurzame elektriciteit beschikbaar kan zijn. Met hulpmiddelen zoals de Stedin eKlok of het Nationaal Energie Dashboard kun je per moment kijken wat gunstig is.
Is stroom gebruiken tussen 16.00 en 21.00 uur altijd ongunstig?
Niet altijd, maar vaak wel. Daarom kun je deze richtlijn wel gemakkelijk als vuistregel gebruiken. Als je grote verbruikers zoals een wasmachine, droger, vaatwasser of elektrische auto gemakkelijk kunt uitstellen buiten de piekperiode, is dat meestal verstandig.
Hoe kan ik zien wanneer er veel duurzame stroom beschikbaar is?
Je kunt hiervoor bijvoorbeeld de Stedin eKlok, het Nationaal Energie Dashboard, Energieopwek.nl of het Energieweerbericht van Buienradar gebruiken. Deze hulpmiddelen geven op verschillende manieren inzicht in gunstige stroommomenten en de beschikbaarheid van zonne- en windenergie.
Is goedkope stroom bij een dynamisch energiecontract ook altijd duurzame stroom?
Nee. Een lage elektriciteitsprijs kan zijn omdat er een groot aanbod van stroom is, bijvoorbeeld door veel zon of wind, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Ook import, elektriciteitsvraag, marktprijzen en beperkingen op het stroomnet spelen een rol.
Welke apparaten kun je het beste op een gunstig stroommoment gebruiken?
Vooral apparaten met een hoog stroomverbruik die gemakkelijk een paar uur kunnen wachten. Denk aan een elektrische auto (opladen), vaatwasser, wasmachine, droger, elektrische boiler en in sommige situaties een warmtepomp. Kleine verbruikers zoals telefoonladers hebben veel minder invloed.
Moet je daarvoor een dynamisch energiecontract hebben?
Nee. Juist ook met een vast of variabel contract kun je je verbruik buiten drukke uren plaatsen of laten samenvallen met momenten waarop veel hernieuwbare stroom beschikbaar is. Een dynamisch contract voegt een financiële prikkel toe: de elektriciteitsprijs kan per uur of kwartier verschillen. Daardoor kun je soms goedkoper uit zijn als je flexibel bent. Maar dat is een andere keuze dan duurzaam energiegebruik op zichzelf; gebruik de prijs daarom vooral als extra signaal en niet als enige aanwijzing voor een gunstig stroommoment.
Slimmer energie gebruiken zonder er de hele dag mee bezig te zijn
Goed omgaan met je stroomgebruik moet natuurlijk niet te ingewikkeld worden. Je wilt niet de hele dag naar apps of grafieken te kijken om het goed te doen. Gelukkig hebben veel apparaten al een timer, laadplanning of slimme functie. Heb je meerdere grote elektrische apparaten, dan kan automatische energiesturing interessant worden. Een elektrische auto hoeft bijvoorbeeld niet maximaal te laden terwijl de warmtepomp, oven en andere zware apparaten veel stroom vragen. Slimme laadpalen en energiemanagementsystemen kunnen dit automatisch regelen. Ze verlagen tijdelijk het laadvermogen of stellen een apparaat uit wanneer het stroomverbruik in huis hoog is. Zo benut je je eigen aansluiting efficiënter zonder dat je er voortdurend zelf op hoeft te letten.
Zo begin je vandaag met slimmer energie gebruiken
- Kijk welke twee of drie apparaten bij jou het meeste stroom gebruiken.
- Bepaal welke daarvan zonder ongemak een paar uur kunnen verschuiven.
- Vermijd waar mogelijk het gelijktijdig gebruiken van meerdere zware apparaten tijdens de avondspits tussen 16.00 en 20.00u.
- Gebruik timers of slimme laadfuncties zodat je er niet telkens zelf aan hoeft te denken.
- Heb je zonnepanelen? Combineer dit met het verhogen van je directe eigen verbruik.
Je hoeft echt niet je hele dag rondom het elektriciteitsnet te plannen. Als je een paar grote verbruikers slimmer gebruikt heeft dat veel meer zin dan tientallen kleine handelingen.
Wat levert dit op voor duurzaamheid?
Flexibel stroomgebruik maakt het makkelijker om een energiesysteem met steeds meer zon en wind te benutten. Jouw moeite zorgt ervoor dat pieken op het elektriciteitsnet verkleint worden en helpt voorkomen dat alle elektrische apparaten tegelijk maximaal vermogen vragen. Dat betekent niet dat we bij DuurzameKeuzes vinden dat huishoudens verantwoordelijk zijn voor het oplossen van netcongestie. Netbeheerders moeten het net uitbreiden en de overheid en markt moeten het energiesysteem aanpassen. Als consument kun je wél kiezen voor momenten die zowel voor jezelf als voor het systeem gunstiger zijn.
Slim energie gebruiken begint met het juiste moment
Slim energie gebruiken betekent niet dat je voortdurend met je stroomverbruik bezig hoeft te zijn. Door vooral grote verbruikers, zoals de wasmachine, vaatwasser of elektrische auto, op gunstige momenten te gebruiken, kun je al verschil maken. Vermijd zoveel mogelijk de drukke ochtend- en avonduren en gebruik hulpmiddelen zoals de Stedin eKlok of het Nationaal Energie Dashboard om te zien wanneer er veel stroom beschikbaar is. Zo maak je beter gebruik van duurzame elektriciteit, help je pieken op het stroomnet te beperken en kun je met een dynamisch energiecontract soms ook nog besparen op je stroomkosten.
Meer lezen?
Plaats een Reactie
Meepraten?Draag gerust bij!