Gas besparen met een zelfgemaakte hooimadam
Gas besparen hoeft niet altijd groot, duur of ingewikkeld te zijn. Soms zit winst juist in iets verrassend simpels zoals een pan warm inpakken en de tijd het werk laten doen. Een hooimadam klinkt misschien ouderwets, maar het idee is nog steeds slim. Je brengt je eten kort aan de kook, zet het fornuis uit en laat de pan daarna verder garen in een goed geïsoleerde plek. Dat kan met een kant-en-klare hooimadam, maar ook gewoon met een krat, een oude slaapzak of een dik dekbed. Kook je op gas? Dan gebruik je minder gas. Kook je elektrisch of op inductie? Dan bespaar je stroom. Het is geen wondermiddel waarmee je energierekening ineens halveert, maar het is wél een fijne, haalbare stap. Zeker als je regelmatig soep, rijst, stoofschotels of gedroogde peulvruchten maakt.
Mascha Bongenaar
12 april 2022
Wat is een hooimadam?
Een hooimadam is eigenlijk een warm jasje voor je pan. Vroeger werd hiervoor vaak een houten kist met hooi gebruikt. Vandaar ook de naam hooikist. Het werkt heel eenvoudig. Je verwarmt je eten eerst op het fornuis. Zodra het goed kookt, zet je de pan in een goed geïsoleerde omgeving. De warmte blijft in de pan en het eten gaart rustig verder. Je gebruikt dus geen extra gas of stroom tijdens het nagaren. Dat maakt de hooimadam vooral handig voor gerechten die normaal lang op het vuur staan.
Denk aan:
- gedroogde peulvruchten zoals linzen, bonen en kikkererwten;
- zilvervliesrijst of andere granen;
- soep;
- stoofpotjes;
- havermout;
- aardappels of groente die wat langer nodig hebben.
Het is een beetje slow cooking, maar dan zonder apparaat.
Waarom koken met een hooimadam slim is
Een hooimadam helpt je energie besparen tijdens het koken. Dat is fijn voor je portemonnee en beter voor je energieverbruik. Tegelijk is het goed om eerlijk te blijven: koken is meestal niet de grootste hap uit je gasverbruik. Verwarming en warm water hebben veel meer impact. Wil je echt veel gas besparen, dan leveren korter douchen, je verwarming slimmer gebruiken en tocht aanpakken vaak meer op. Lees onze tips om je gasbebruik te halveren zonder isoleren of kou lijden.
Maar dat maakt een hooimadam niet minder interessant. Juist omdat het zo laagdrempelig is. Je hoeft geen nieuw apparaat te kopen. Je hoeft je keuken niet te verbouwen. En je kunt vandaag al beginnen met spullen die je al hebt. Nog een voordeel: je eten brandt niet aan terwijl het in de hooimadam staat. Dat is handig als je druk bent, thuiswerkt of ondertussen kinderen, was of boodschappen om je heen hebt.
Zelf een hooimadam maken
Equipment
- 1 een stevige krat, mand of doos;
- 1 een oude slaapzak, wollen deken of dik dekbed;
- 1 een katoenen theedoek;
- 1 een pan met goed sluitend deksel.
Instructies
- Leg de slaapzak, deken of het dekbed in de krat. Zorg dat de bodem dik genoeg is, zodat de pan niet te snel afkoelt. De pan moet stevig en recht kunnen staan.
- Gebruik je synthetisch materiaal, zoals een slaapzak van polyester? Leg dan altijd een katoenen theedoek tussen de hete pan en het materiaal. Zo voorkom je dat de stof beschadigt of smelt.
- Zet de hete pan in het midden en pak de pan daarna helemaal in. Ook de bovenkant. Hoe minder warmte kan ontsnappen, hoe beter het werkt.
- Heb je geen krat? Dan kan een grote wasmand of stevige kartonnen doos ook. Het hoeft niet mooi te zijn. Als het maar veilig staat en goed isoleert.
Zo kook je met een hooimadam
Koken met een hooimadam vraagt iets meer planning, maar minder actieve kooktijd. Je hoeft dus niet steeds bij het fornuis te blijven.
Zo pak je het aan:
- Bereid je gerecht zoals normaal in een pan met deksel.
- Breng het eten goed aan de kook.
- Laat het ongeveer 5 tot 10 minuten doorkoken.
- Zet het fornuis uit.
- Plaats de pan direct in de hooimadam.
- Pak de pan goed in.
- Laat het gerecht rustig verder garen.
Als richtlijn kun je aanhouden dat een gerecht in de hooimadam ongeveer twee tot drie keer zo lang nodig heeft als op het fornuis. Moet rijst normaal 30 minuten koken? Reken dan op ongeveer 1 tot 1,5 uur in de hooimadam. Dit verschilt per gerecht, pan en isolatie. Proef daarom de eerste keren tussendoor even. Zo leer je vanzelf wat voor jouw keuken werkt.
Voor welke gerechten werkt een hooimadam goed?
Een hooimadam is vooral handig voor gerechten die vocht bevatten en langzaam mogen garen. Soep is een fijne eerste test. Je brengt de soep aan de kook, laat hem kort doorkoken en zet hem daarna ingepakt weg. Na een tijdje zijn de smaken vaak juist beter ingetrokken. Ook rijst en granen werken goed. Zeker zilvervliesrijst, spelt, haver of gort. Het vraagt wat geduld, maar je fornuis hoeft niet al die tijd aan. Gedroogde peulvruchten zijn misschien wel de beste match. Bonen, kikkererwten en linzen hebben normaal veel kooktijd nodig. Week ze vooraf, kook ze kort door en laat de hooimadam de rest doen. Stoofpotjes kunnen ook, maar let op met vlees of vis. Dan is voedselveiligheid extra belangrijk. Zorg dat het gerecht goed heet is voordat het de hooimadam ingaat en eet het dezelfde dag op of koel restjes snel terug.
Wat is het verschil tussen een hooimadam en een hooikist?
Een hooikist is de traditionele variant: vaak een houten kist met hooi of ander isolerend materiaal. Een hooimadam is meestal een zachte, moderne variant. Het principe is hetzelfde: je houdt de pan warm, zodat het eten verder gaart zonder extra energie.
Kan ik een hooimadam ook gebruiken als ik op inductie kook?
Ja, zeker. Je bespaart dan geen gas, maar wel stroom. Ook bij inductie geldt: hoe korter je kookplaat aan staat, hoe minder energie je gebruikt.
Is koken met een hooimadam veilig?
Ja, als je de pan goed verhit voordat je hem inpakt en verstandig omgaat met voedselveiligheid. Laat bederfelijke gerechten niet te lang lauwwarm staan en verwarm restjes goed door voordat je ze eet.
Welke gerechten zijn het meest geschikt voor een hooimadam?
Soep, rijst, granen, peulvruchten en stoofgerechten werken goed. Gerechten met veel vocht zijn het meest geschikt, omdat ze de warmte beter vasthouden.
Hoe lang moet eten in de hooimadam staan?
Reken op ongeveer twee tot drie keer de normale kooktijd. De exacte tijd hangt af van je pan, het gerecht en hoe goed je hooimadam isoleert. Probeer het een paar keer uit en noteer wat werkt.
Waar moet je op letten?
Een hooimadam is simpel, maar niet helemaal gedachteloos. Met deze punten gebruik je hem veilig en handig.
- Gebruik altijd een pan met een goed sluitend deksel. Zo blijft de warmte beter binnen en voorkom je geknoei.
- Zet de hooimadam op een stevige plek waar kinderen of huisdieren er niet makkelijk bij kunnen. De pan blijft lang heet.
- Open de hooimadam niet steeds om te kijken. Elke keer dat je de pan uitpakt, verlies je warmte. Dat is zonde van het effect.
- Laat bederfelijk eten niet eindeloos lauwwarm staan. Vooral gerechten met vlees, vis, zuivel of ei vragen extra aandacht. Twijfel je of iets lang genoeg warm is gebleven? Verwarm het dan opnieuw goed door voordat je het eet.
- En misschien de belangrijkste tip: begin eenvoudig. Probeer eerst rijst, soep of linzen. Dan krijg je gevoel voor de timing zonder dat het spannend wordt.
Hoeveel energie bespaar je met een hooimadam?
De besparing hangt af van wat je kookt en hoe vaak je de hooimadam gebruikt. Maak je één keer per maand soep, dan merk je het nauwelijks op je energierekening. Gebruik je hem elke week voor bonen, rijst of stoofgerechten, dan telt het meer op. De grootste winst zit vaak in gewoontes. Je wordt je bewuster van restwarmte, kooktijd en energiegebruik. Misschien zet je daarna ook vaker de pan eerder uit, kook je met deksel op de pan of gebruik je de juiste pit voor je pan. Dat zijn kleine dingen, maar ze maken koken slimmer.
Praktische tips om meteen te starten met je hooimadam
Wil je vandaag al gas besparen met een hooimadam? Kijk eerst wat je in huis hebt. Een oude slaapzak op zolder, een dik dekbed dat je niet gebruikt of een wollen deken uit de kast kan al genoeg zijn. Maak daarna een simpel gerecht. Bijvoorbeeld linzensoep, rijst of havermout. Kies iets waarbij het niet erg is als het iets langer duurt. Schrijf de kooktijd de eerste keer even op. Hoe lang kookte het op het fornuis? Hoe lang stond het in de hooimadam? Was het gaar? Zo maak je je eigen kleine kookhandleiding. Je kunt ook vooruit koken. Zet ’s ochtends bonen of soep in de hooimadam en gebruik het later op de dag. Dat vraagt wat planning, maar het kan juist rust geven.
Koken met je zelfgemaakte hooimadam
Een zelfgemaakte hooimadam is een simpele manier om gas of stroom te besparen tijdens het koken. Je hebt er geen duur apparaat voor nodig en je kunt vaak beginnen met spullen die je al hebt. Het is vooral handig voor gerechten die lang moeten garen, zoals soep, rijst, peulvruchten en stoofpotjes. De besparing is niet enorm als je het af en toe gebruikt, maar het is wel een slimme stap die weinig kost en makkelijk past in het dagelijks leven.
Meer lezen?
Hoi, ik was benieuwd….wanneer je na een kooktijd van 1,5 uur voor bvb een stoofpotje, je pannetje weer uit de hooimadam haalt, is het dan nog heet? Of moet je t weer opnieuw opwarmen?
Hi Roos, het is dan nog warm genoeg om op te dienen. Veel succes! Mascha