Voedselkeuzes en CO2 voetafdruk; is wat je eet belangrijker dan waar het vandaan komt?!
Wanneer je kiest voor een duurzamer eten wordt vaak de nadruk gelegd op de herkomst van ons voedsel. We zijn ons steeds meer bewust van de milieueffecten van voedselproductie. Daarom kiezen we voor eten van lokale boerenwinkeltjes en biologische producten omdat we daarmee verschil denken te maken. Maar onze onderbuik blijkt helemaal niet zo goede graadmeter om het grootste deel van onze voedselvoetafdruk te verkleinen. Studies tonen aan dat wat we eten misschien wel net zo belangrijk is, zo niet belangrijker, dan waar ons voedsel vandaan komt als het gaat om het verminderen van onze CO2-voetafdruk.
Mascha Bongenaar
17 november 2023
De impact van de voedselketen
Voordat we kijken waar je het verschil maakt op gebied van voedsel, duiken we in de voedselketen. Wat is er allemaal nodig voordat het eten op ons bord ligt? Ons eten is verbouwd op een boerderij, is verwerkt en verpakt, gaat op transport naar Nederland en de supermarkt. Dan wordt verkocht aan ons als consument en vervolgens koken wij het eten en eten het op! In de tabel hiernaast zijn de broeikasgas emissies van de wereldwijze voedselproductie verbeeld. Als we uitzoomen naar de hele voedselketen valt één ding op; van alle stappen in de keten hebben landgebruik en productie op de boerderij verreweg de grootste voetafdruk. 71% van de broeikasemissies van ons eten zitten in die onderdelen van de voedselketen. Als je duurzamer wil eten, is kiezen voor voedsel met een kleinere voetafdruk in landgebruik en productie dus het meest duurzaam. Maar hoe doe je dat?
Wat eet je dan? Plantaardige voeding!
Als je weet dat je grootste impact van voeding zit in de productiefase, dan verandert de manier waarop je naar de impact van voedsel kijkt. Want verschillende voedingsproducten verschillen nogal in hun productieproces en dus in de CO2 voetafdruk die ze hebben. Er zijn specifieke voedselproducten aan te wijzen, zoals vleesproducten, die aantoonbaar een hogere CO2-voetafdruk in hun productie en landgebruik hebben, dan andere producten. Overal algemeen geldt dat plantaardige producten minder land, water en energie gebruiken in vergelijking met dierlijke producten. Door vaker te kiezen voor groenten, fruit, granen en peulvruchten kun je dus aanzienlijk bijdragen aan het verminderen van je CO2-voetafdruk.
En hoe zit het met de verpakking van voedsel?
Bewerkt voedsel en overmatige verpakkingen zorgen natuurlijk ook voor de milieu-impact van een product. Door te kiezen voor onbewerkte voedingsmiddelen en duurzame verpakkingsmethoden, kun je als consument je impact verminderen. Maar zoals je ziet in de tabel hebben verwerking en verpakking een veel lagere impact dan het landgebruik en productie. Verpakking is, bij een gemiddeld voedselproduct, maar verantwoordelijk voor 5,5% van de impact van een product. En het verwerken van voedsel zorgt voor 3,5% van de broeikasgasuitstoot. Bovendien; dit zijn gemiddelden! De plastic verpakking van een stuk rundvlees draagt minder dan 1% bij aan de impact van dit voedsel. Dat ik, toen ik begon met duurzamer leven, met mijn eigen bakje naar de slager ging, was dus meer symboolpolitiek dan dat ik echt een verschil maakte. Oeps! Daar was mijn onderbuikgevoel dus een slechte raadgever. Ik kan, als ik mijn voedsel voetafdruk wil verlagen, veel duurzamer kiezen voor een vegaburger in plastic, ondanks dat het bewerkt en verpakt is. En (spuit elf!) natuurlijk nog beter voor onbewerkte peulvruchten.
Voorkom ingevlogen voedsel
Hoe komt het meeste eten eigenlijk in Nederland? Ook daarover zijn veel misvattingen. Er wordt nogal eens gedacht dat een kiwi, banaan of broccoli per vliegtuig wordt vervoerd. Maar niets is minder waar! Zo’n 59% van ons voedsel komt per schip. Op zo’n schip passen enorme hoeveelheden voedsel, waardoor de impact van de voedselkilometers per kilogram voedsel beperkt is (ondanks de vieze uitstoot van de schepen!). Daarna staat wegtransport op een tweede plek met 31%, en op drie de trein met 10%. Slechts 0,16% van al ons voedsel wordt met het vliegtuig vervoerd. In de praktijk zijn dat bijvoorbeeld sperziebonen uit Kenia, asperges uit Peru en passiefruit uit Columbia. De uitstoot van deze producten zijn vele malen hoger door transport. Daarom wil je liever geen voedsel met het vliegtuig laten komen. Gelukkig hebben verschillende supermarkten in 2023 al bekend gemaakt geen groenten en fruit meer in te vliegen. Dat bespaart je de keuze!
Wat heeft de grootste invloed op de CO2-voetafdruk van voeding?
De grootste invloed op de CO2-voetafdruk van voeding zit meestal in landgebruik en productie op de boerderij. Denk aan hoeveel grond, water, energie en voer nodig zijn om voedsel te produceren. Daarom maakt het vaak meer verschil wát je eet dan hoe ver je eten heeft gereisd. Lees ook: Van boer tot bord: hoe voedselproductie écht werkt
Is plantaardig eten beter voor het klimaat?
Ja, plantaardig eten heeft over het algemeen een lagere klimaatimpact dan dierlijke producten. Groenten, fruit, granen, noten en peulvruchten vragen meestal minder land, water en energie dan vlees en zuivel. Door vaker plantaardig te eten kun je je persoonlijke voedselvoetafdruk flink verlagen. Lees ook: Waarom minder vlees eten duurzaam is
Is lokaal eten altijd duurzamer?
Lokaal eten kan een duurzame keuze zijn, maar is niet automatisch de meest klimaatvriendelijke optie. Transport is vaak maar een kleiner deel van de totale CO2-uitstoot van voedsel. Een lokaal stuk vlees kan daardoor alsnog een hogere voetafdruk hebben dan plantaardige voeding die van verder weg komt.
Hoe belangrijk is verpakking bij duurzaam eten?
Verpakking speelt een rol, maar heeft meestal minder impact dan de productie van het voedsel zelf. Een product zonder verpakking voelt duurzamer, maar dat betekent niet altijd dat het de laagste CO2-voetafdruk heeft. Wie echt verschil wil maken, kijkt vooral naar het soort voedsel: vaker plantaardig, minder dierlijk en zo min mogelijk voedsel verspillen.
Welke voedselkeuzes helpen het meest om je CO2-voetafdruk te verlagen?
De meest effectieve voedselkeuzes zijn vaker plantaardig eten, minder vlees en zuivel gebruiken, voedselverspilling voorkomen en kiezen voor onbewerkte producten zoals peulvruchten, groenten en granen.
Is wat je eet is belangrijker dan waar het vandaan komt?!
Het antwoord op de vraag op de vraag of wat je eet belangrijker is dan waar het vandaan komt is volmondig JA. Hieruit blijkt maar weer eens dat het verminderen van je CO2-voetafdruk soms iets meer vereist dan het gebruiken van je onderbuikgevoel. Het is belangrijk om te streven naar lokale, duurzame voedselbronnen. Maar moeten we niet vergeten dat het soort voedsel dat we consumeren een grotere impact heeft op het milieu dan transport. Als je de focus meer legt op plantaardige voeding en minder dierlijk voedsel, heb je een belangrijk handvat om je CO2 voetafdruk te verminderen. Met elke hap kun je een verschil maken naar een groenere toekomst!
Meer lezen?
Plaats een Reactie
Meepraten?Draag gerust bij!